در حال بارگیری...
تحلیل مالی
۰۴ اسفند

تحلیل مالی در طرح کسب و کار

[تعداد: 6    میانگین: 3.7/5]

تحلیل مالی داستان موقیت و شکست کسب و کارها به زبان مالی است. کسب دستاورد طبق بودجه، موفقیت کسب و کار را نشان می‌دهد. بودجه‌ریزی واقع‌گرایانه و جذاب، سرمایه‌گذار جذب می‌کند. از طرفی شاخص‌های مالی مثل چراغ‌های راهنما برای سرمایه‌گذران عمل می‌کنند. یکی از راه‌های بررسی موفق شدن یا نشدن کسب و کار پس از یک دوره فعالیت،بررسی میزان موفقیت در تحقق شاخص‌های مالی است. 

برخی سرمایه‌گذاران ترجیحشان بر مطالعه شاخص‌های مالی طرح شماست تا صحبت مستقیم با خود شما. برای بسیاری از مدیران و سرمایه‌گذاران آنچه تولید می‌شود و یا توسط چه کسی تولید می‌شود، به اندازه موضوعات مالی اهمیت ندارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد برای سرمایه‌گذاران جذاب‌ترین بخش پس از مطالعه خلاصه مدیریتی(خلاصه مدیریتی چیست؟)، بخش تحلیل مالی است.

 

تحلیل مالی

بخش مالی معمولا بخش نهایی نگارش طرح کسب و کار است. علت قابل پیشبینی است. در بخش مالی شما باید تمامی جوانب کار را در نظر بگیرید. تمامی فعالیت‌های کسب و کار به واسطه هزینه و سرمایه‌گذاری محقق می‌شود. از طرفی علت انجامشان کسب درآمد است. بنابراین پس از بررسی همه جانبه کسب و کار، نوبت به بررسی مالی می‌رسد. به طور کلی سه بخش اساسی در موضوعات مالی به شرح زیر مد نظر است:

تحلیل مالی

  • تعیین هزینه‌ها: این بخش بر اساس هزینه‌های فنی، تولیدی و بازاریابی است. زمانی که تمام فعالیت‌های فنی و بازاریابی بخش‌بندی و مشخص شد، می‌بایست هزینه‌یابی آنها صورت گیرد. از جمله بخش‌های کلیدی در این بحث، پیشبینی فروش(بودجه‌بندی/بودجه‌ریزی فروش)، هزینه‌های منابع انسانی، هزینه‌های اداری، هزینه‌های تولید و به طور کلی بهای تمام شده کالای فروش رفته و ساخته شده است.
  • صورت‌های مالی پرکاربرد: سه گروه از صورت‌های مالی در این بخش قرار است به صورت تخمینی(در صورتی که پیشتر تولید و فروش نداشته‌اید) ارائه شود. صورت سود و زیان، ترازنامه و صورت جریان وجوه نقد سه صورت مالی اساسی بخش تحلیل مالی در طرح کسب و کار هستند. این بخش تعیین هزینه‌ها نشات می‌گیرد.
  • نسبت‌های مالی و شاخص‌ها: نسبت ها و شاخص‌های مالی که از آمار و ارقام صورت‌های مالی بهره می‌برند، ابزار قوی این بخش هستند. در واقع به کمک چنین نسبت‌ها و شاخص‌هایی به سوالات اساسی از جمله دوره بازگشت سرمایه، نقطه سر به سر و ارزش فعلی خالص پاسخ می‌دهیم.

 

تعیین هزینه‌‌ها و درآمدها در تحلیل مالی

با توجه به گستردگی و تنوع فعالیت‌های تولیدی، هر کسب و کاری می‌تواند گونه‌های متنوعی از هزینه‌ها را داشته باشد. تعدادی از سرفصل‌های کلی به شرح زیر است:

پیشبینی فروش در تحلیل مالی

یکی از کارهای سخت و تاثیرگذار تحلیل‌گر مالی، پیشبینی فروش است. در واقع پیشبینی فروش اساس سایر تحلیل‎‌ها خواهد بود. عوامل مختلفی بر فروش تاثیرگذار هستند از جمله:

  • حجم بازار
  • سهم رقبا از بازار
  • تمایل بازار به پذیرش کالای جدید
  • تراکم جمعیت
  • وفاداری مشتریان رقبا
  • رفتار مصرف کننده

پیشنهاد می‌شود سناریو خوش بینانه، بدبینانه و واقع‌بینانه ( حد وسط و محتمل‌ترین) را در برنامه مالی در نظر بگیرید.

هزینه‌های راه اندازی در تحلیل مالی

هزینه‌هایی که عموم کسب و کارها در راه‌اندازی با آن سر و کار دارند به شرح زیر است:

  • هزینه‌های سرمایه گذاری ثابت یا هزینه های سرمایه ای
  • هزینه‌های پیش از بهره برداری یا هزینه های تحقیق و توسعه
  • سرمایه در گردش

هزینه راه‌ اندازی

هزینه‌های ثابت سرمایه‌گذاری

هزینه‌های ثابت سرمایه گذاری هزینه‌هایی هستند که با تغییر در میزان فروش یا تولید ثابت باقی می‌مانند. عمده هزینه‌های ثابت سرمایه گذاری در جداول مربوط به نحوه برآورد هر یک از اقلام دارایی‌های سرمایه‌ای به شرح زیر است:

خرید زمین: در این بخش مشخصات زمین مانند مساحت، ابعاد و آدرس می‌بایست مطابق اسناد و ثبت قانونی شرح داده شود و موقعیت جغرافیایی آن مشخص شود. جدول زیر نمونه‌ای از هزینه‌یابی است:

هزینه ثابت سرمایه گذاری

محوطه سازی: در برآورد هزینه محوطه‌سازی می‌بایست نیاز به تسطیح، دیوارکشی، درب‌ها، جدول‌بندی، پارکینگ، فضای سبز، روشنایی و سایر موارد پرداخته شود.

هزینه محوطه سازی

ساختمان‌سازی: در برآورد هزینه ساختمان‌سازی می‌بایست به انواع ساختمان‌ها ( انبار، اداری، تولیدی و خدماتی) و مشخصات فنی و قیمت واحد توجه داشت.

ماشین آلات و تجهیزات:

به طور معمول خرید ماشین آلات از طریق اخذ پیش فاکتور و پیشنهاد قیمت همراه با بررسی موارد فنی صورت می‌گیرد. علاوه بر تعیین هزینه ماشین‌آلات می‌بایست هزینه‌های دانش فنی، خدمات مهندسی، آموزش ، لوازم یدکی، حمل و نقل، هزینه‌های گمرکی، ترخیص، انبارداری، نصب و راه‌اندازی مورد توجه قرار گیرد.

پیشنهاد می‌شود با چند تامین کننده مختلف مذاکره کنید و در مورد تمامی موارد ذکر شده استعلام قیمت کنید. از طریق رجوع به وبسایت تامین‌کنندگان و مشتریان چنین قطعاتی می‌توانید خرید بهتری داشته باشید.

تاسیسات:

بر حسب نیاز و متناسب با طرح انواع تاسیسات مورد نیاز مشخص و هزینه هر یک تعیین شود. در جدول زیر هزینه های ماشین‌آلات و تجهیزات قابل دسترس است.

وسایل نقلیه:

وسایل نقلیه مورد نیاز جهت برای انتقال تجهیزات، افراد، مواد اولیه و … مورد استفاده قرار می‌گیرد در این بخش بررسی می‌شود. نوع، تعداد دستگاه، مشخصات، قیمت و سایر هزینه ها را لحاظ کنید.

اثاثیه و لوازم اداری:

در این قسمت هزینه‌های تجهیزات و لوازم اداری و خدماتی از جمله اثاثیه اداری، تلفن، دستگاه کپی، فکس، کامپیوتر، پرینتر، لوازم نظافت و … را برآورد کنید.

هزینه‌های پیش‌بینی نشده:

با توجه به اینکه در طول اجرای طرح تغییرات غیر قابل اجتناب و غیر قابل پیشبینی صورت می‌گیرد، درصدی از هزینه‌های سرمایه‌گذاری به عنوان هزینه‌های پیشبینی نشده در نظر گرفته می‌شود. معمولا شرکت‌ها ۱۰% در را بابت این هزینه‌ها در نظر می گیرند.

هزینه‌های پیش از بهره‌برداری:

هزینه‌های پیش از بهره‌برداری (تحقیق و توسعه) شامل هزینه‌هایی ضروری جهت اجرای طرح به صورت آزمایشی می‌شود. این هزینه‌ها به طور مستقیم منجر به تحصیل دارایی ثابت نمی شود.

سرمایه در گردش:

سرمایه در گردش خالص از تفاوت بین دارایی‌های جاری و بدهی‌های جاری حاصل می شود و به عنوان یک شاخص مناسب جهت بررسی و سنجش توانایی نقدینگی بنگاه در مقابل بازپرداخت بهدی‌های جاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سرمایه در گردش

تعیین هزینه‌های تولیدی:

هزینه‌های تولید بر اساس پیشبینی تولید در ۱۰۰% ظرفیت عملی طرح محاسبه گردیده و برای سال‌های قبل از دستیابی به حداکثر ظرفیت با توجه به میزان تولید و هزینه های ثابت و متغیر، تعدیل‌های لازم اعمال می شود.

تعیین هزینه تولیدی

مواد اولیه:

به منظور برآورد هزینه تامین مواد اولیه از جدول زیر استفاده کنید

دستمزد پرسنل:

یکی از سرفصل‌های اصلی هزینه‌های بنگاه شامل هزینه دستمزد پرسنل تولیدی،پرسنل خدماتی و پرسنل اداری است. در جدول زیر هزینه ها به صورت پیشفرض ارائه شدند.

نگهداری و تعمیرات:

هزینه‌های سالیانه نت(نگهداری و تعمیرات) به صورت درصدی از ارزش دارایی ثابت طرح در نظر گرفته می‌شود. استاندارد معمول درصدهای مربوط به نت در جدول زیر ارائه شده است.

استهلاک:

هر کدام از دارایی‌های ثابت از جمله ماشین‌آلات و تجهیزات یا لوازم اداری و یا ساختمان و محوطه ها عمر مفیدی دارند که با پایان آن ارزش خود را از دست می‌دهند. هزینه استهلاک در صورت سود و زیان موثر است. هزینه‌های استهلاک بر اساس نرخ‌های معمول برای هر یک از دارایی های ثابت از روش مستقیم با توجه به ارزش اسقاطی محاسبه می‌شود. برای به دست آوردن استهلاک دارایی‌ها، قیمت تمام شده دارایی را از ارزش اسقاط (ارزش ریالی در پایان عمر مفید) کم میکنید و حاصل را بر تعداد سالهای عمر مفید تقسیم می‌کنید.

بهای تمام شده کالای فروش رفته:

مجموع کل هزینه عوامل درگیر در تولید کالا از مواد اولیه و دیگر مواد استفاده شده در تولید محصول، به اضافه دستمزد عوامل تولیدی و سربار ( به طور مثال نور و گرمایش محل تولید) بهای تمام شده کالای فروش رفته را می‌سازد.

بهای تمام شده کالای فروش رفتهصورت‌های مالی:

صورت‌های مالی برای کسب و کاری که فعالیت دارد نشان دهنده عملکرد گذشته است. البته روند گذشته جهت پیشبینی آینده نیز استفاده می‌شود. اما زمانی که پیشینه‌ای وجود ندارد، هدف از تنظیم صورت‌های مالی ارائه پیشبینی است. هرچه مفروضات طرح (به خصوص در بخش امکان‌سنجی و مطالعات بازار) به واقعیت نزدیک‌تر باشد، صورت‌های مالی هم بهتر می‌توانند آینده کسب و کار را انعکاس دهند. عموما افراد زیر مخاطب صورت‌های مالی هستند:

  • بستانکاران کوتاه مدت: این افراد اگر قصد ارائه وام به شما داشته باشند، اول صورت‌های مالی را چک می‌کنند تا وضعیت نقدینگی شما را محک بزنند.
  • بستانکاران بلندمدت: علاوه بر مورد بالا، تداوم فعالیت شرکت نیز برای بستانکاران بلندمدت و وام دهندگان بسیار مهم است.
  • سهامداران: سهامدار مبنای اعتماد مالی‌اش از صورت‌های مالی به دست می‌آید. حتی بخش عمده جذابیت سهام هم بابت آمار و ارقام صورت‌های مالی است.
  • مدیران داخلی: یکی از قوی‌ترین و شفاف‌ترین مبنای ارزیابی موفقیت مدیران شرکت نیز صورت‌های مالی است. انتظار می‌رود موفقیت‌های کسب و کار پس از دوره مورد نظر، در صورت‌های مالی نیز قابل ردیابی باشد.

در بخش مالی طرح کسب و کار از سه صورت مالی استفاده می‌شود:

  1. صورت سود و زیان
  2. ترازنامه
  3. صورت جریان وجوه نقد

صورت سود و زیان

هر کسب و کاری بر مبنای مدل کسب و کاری که دارد به کسب درآمد می‌پردازد. به عبارت دیگر مدل کسب و کار است که منطق درآمدزایی را نشان می‌دهد. صورت سود و زیان نیز در بخش مالی، انعکاس دهنده شیوه‌های کسب درآمد است. همچنین هزینه‌های شرکت را منعکس می‌کند تا در نهایت مشخص شود در دوره مدنظر سودآوری وجود داشته یا خیر

کسب و کارها معمولا به صورت فصلی و سالانه صورت سود و زیان تنظیم می‌کنند. این صورت مالی نشان می‌دهد چقدر از درآمدها و هزینه‌ها محقق شده است. همچنین به واسطه این صورت مالی انحراف از درآمدها و بودجه‌ها مشخص می‌شود. نکته دیگری که در مورد صورت سود و زیان حائز اهمیت است، ماهیت دوره‌ای آن است. صورت سود و زیان نتایج عملکرد طی یک دوره را نشان می‌دهد. بر همین اساس مشخص می‌شود سود و زیان شرکت طی دوره خاص(مثلا ۶ ماه اول سال) چقدر بوده است. به بیان بهتر کسب و کار عملکردش در حوزه کسب درآمد و مدیریت هزینه‌هایش چطور بوده است. محاسبه سود و زیان و پیشبینی آن به صورت ساده در جدول زیر قابل مشاهده است.

صورت سود و زیان

در نظر داشته باشید که سرفصل‌هایی با ماهیت هزینه کسر می‌شوند و درآمدها جمع می‌شوند.

ترازنامه

ترازنامه نشان دهنده دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام است. بر خلاف صورت سود و زیان که نشان دهنده عملکرد طی یک دوره مالی است، ترازنامه آمار و ارقامی از وضعیت سازمان در زمان مورد نظر ارائه می‌کند. در ترازنامه دارایی‌ها در سمت راست قرار دارد. بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام در سمت چپ قرار می‌گیرد. جمع ریالی هر دو طرف ترازنامه باید برابر شود(ترازنامه باید تراز باشد).

به طور کلی دارایی‌ها و بدهی‌ها با دو گروه مواجه می‌شوند. گروه اول جاری(کوتاه مدت) است که انتظار می‌رود طی یک سال (یا یک دوره مالی) به وجه نقد تبدیل شوند یا فروخته و یا مصرف شوند. البته اگر بدهی باشند طبیعتا باید در بازه زمانی یکساله پرداخت شوند. همچنین علاوه بردارایی/بدهی جاری،دارایی/بدهی غیر جاری وجود دارد که تبدیل شدن به وجه نقد، فروخته شدن، مصرف شدن یا پرداختشان خارج از دوره مالی جاری و بیش از یکسال است. در ادامه مختصر دارایی، بدهی و حقوق صاحبان سهام را تعریف می‌کنیم:

  • دارایی: هر چیزی با ارزش مالی و تحت مالکیت کسب و کار شما دارایی تلقی می‌شود. سه گروه دارایی جاریی، ثابت (غیر جاری/ بلند مدت) و نامشهود وجود دارد. دارایی جاری انتظار می‌رود طی یک دوره مالی مصرف شود. دارایی‌های ثابت بیش از یکسال عمر می‌کنند و سال به سال مستهلک می‌شود. از میان دارایی‌های ثابت تنها زمین است که استهلاک ندارد. دارایی غیر مشهود نیز دارایی‌هایی هستند که ماهیت فیزیکی ندارند. حق امتیاز، سرقفلی و علائم تجاری از این دسته دارایی‌ها هستند.
  • بدهی: بدهی‌ها عموما بابت تامین هزینه‌های راه‌اندازی و ادامه حیات کسب و کار ایجاد می‌شود. دو گروه بدهی‌های جاری و بلندمدت بابت تفاوت در تاریخ پرداخت‌شان است.
  • حقوق صاحبان سهام: این بخش مرتبط به دارایی مالکین کسب و کار است. اندوخته‌ها، سود انباشته و سهام در این بخش قرار می‌گیرد. طبق معادله حسابداری، دارایی‌ها برابر است با جمع بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام

صورت جریان وجوه نقد

صورت جریان وجوه نقد سومین صورت مالی پر استفاده در طرح کسب و کار است. این صورت مالی نشان‌دهنده جریان‌های مالی ورودی و خروجی سازمان است. ممکن است با بررسی صورت سود و زیان، سودآوری خوبی ببنینیم (یا انتظار داشته باشیم). اما نقدینگی سازمان هم مقوله بسیار مهمی است که تامین‌کنندگان، بستانکاران، سهامداران و سایر ذی‌نفعان آن را بررسی می‌کنند. از شاخص‌های بررسی بانک‌ها برای بررسی بازپرداخت وام‌ها همین صورت جریان وجوه نقد است.

همانطور که اشاره شد دو جریان ورودی و خروجی در صورت جریان وجوه نقد وجود دارد. جریان‌های ورودی به مفهوم پول‌های وارد شده در کسب و کار است. طبیعتا جریان خروجی نیز به پول‌های خارج شده از سازمان اشاره دارد. جریان‌های ورودی و خروجی را در ادامه به بخش‌های زیر تقسیم می‌کنیم:

  • فعالیت‌های عملیاتی: این بخش از صورت جریان وجوه نقد شامل رد پای درآمدهای وصول شده و هزینه‌های نقدی پرداخت شده است. درآمد فروش کالا/خدمات و درآمد حق امتیاز، اجاره و … ورودی‌ها را می‌سازد. وجوه نقدی پرداخت شده به کارکنان و تامین کنندگان جریان خروجی را می‌سازند.
  • فعالیت‌های سرمایه‌گذاری: عموم آنچه در این بخش ثبت می‌شود شامل سرمایه‌گذاری در دارایی‌ها و فروش این موارد است. برخی از جریان‌های ورودی شامل فروش دارایی‌های ثابت، مشهود و نامشهود، دریافت اقساط وام ارائه شده، فروش سهام و اوراق قرضه است. برخی جریان‌های خروجی نیز شامل خرید دارایی‌ها، سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار،، اعطای وام و سپرده‌گذاری در بانک است.
  • فعالیت‌های تامین مالی: این بخش هم شامل جریان‌های ورودی مثل دریافت وام و دریافت نقدی سود سهام است. از آن سو بازپرداخت منابع مالی و تسهیلات دریافتی است.

صورت جریان وجوه نقد به شکل مستقیم و غیر مستقیم ارائه می‌شود که در این نوشتار به شکل مستقیم آن بسنده می‌کنیم.

صورت جریان وجوه نقد

در نظر داشته باشید که صورت‌های مالی بر اساس اندازه کسب و کار و نوع کسب و کار متفاوت است. عموما صورت‌های مالی یک استارت‌آپ بسیار ساده‌تر از صورت‌های مالی یک شرکت بورسی است. موارد بررسی شده صرفا جهت آشنایی استفاده شده‌اند.

شایان پسران

برای توسعه کسب و کار کشورمان می‌نویسم

دیدگاه (2)
علی
۱۳۹۷-۰۶-۱۸

خیلی جامع و مفید بود ممنون

پاسخ
جواد
۱۳۹۷-۰۷-۰۷

با سلام از مطالب بسیار مفیدتون سپاسگذارم

پاسخ

دیدگاه خود را بنویسید